دانستنیهای همگانی تغذیه 7

روی : روی از دیگر مواد معدنی است که دریافت آن به مقدار بسیار کم برای بدن ضروری است. روی یکی از اجزای مهم آنزیمی است که باعث تقویت فعالیت آنتی اکسیدانی شده و از این راه بدن ما را در برابر آسیبهای رادیکال های آزاد حفاظت می کند. همچنین این عنصر برای عملکرد مولکولهای وراثتی (DNA, RNA)  نیاز است. کمبود آن کوتاهی قد و ضعف سیستم ایمنی بدن را به دنبال خواهد داشت. از آنجایی که روی در دریافت ویتامین A موثر است کمبود آن علائم کمبود ویتامین A را نیز در بر خواهد داشت. از علائم مهم کمبود روی : تاخیر در بهبود زخمها و جراحات پوستی، کوتاهی قد، بلوغ جنسی دیر رس، اختلالات چشایی، کاهش اشتها و ضعف ایمنی می باشد. غذاهایی مانند گوشت قرمز بدون چربی، غذاهای دریایی، ماکیان و شیر و لبنیات از بهترین منابع روی و در مواد غلات کامل، مغز دانه ها و لوبیای خشک نیز روی یافت می شود. روی موجود در مواد غذایی مثل گوشت قرمز ، تخم مرغ و عذاهای دریایی بهترین جذب را در بدن دارا خواهد بود.

ویتامین B1 (تیامین): ویتامین B1 در شکستن کربوهیدراتها، تولید انرژی و متابولیسم بعضی از اسید آمینه ها نقش دارد. این ویتامین برای تامین سلامت سیستم های اعصاب مرکزی نیز بسیار ضروری است. نیاز به این ویتامین در کارگران و ورزشکارن بیشتر بوده و کمبود این ویتامین در افراد الکلی و سالمند و کودکان کم اشتها و  در پی حوادت بلاهای طبیعی مانند سیل و زلزله بروز می کند. علائم کمبود ویتامین B1 با بی اشتهایی، کاهش وزن، بی حوصلگی، گیجی، ضعف و سنگینی پاها شروع شده که به دنبال آن در موارد شدید، عوارض خاص قلبی و عصبی و عضلانی بروز می کند و در برخی شرایط حاد با تحلیل عضلانی و فلج اندام های تحتانی مانند پا ها همراه است که به آن در اصطلاح بری بری می گویند. البته در بسیاری از موارد با دریافت مقدار مناسب این ویتامین بهبود حاصل می شود. جگر، جوانه گندم، گوشت بدون چربی، حبوبات و زردی تخم مرغ از منابع مهم ویتامین B1 می باشد. این ویتامین به حرارت بالا و تابش اشعه و اکسیداسیون حساس می باشد. از آنجایی که این ویتامین محلول در آب است توصیه می شود مواد غذایی در ظروف در بسته با حرارت ملایم، مدت زمان کوتاه و با مقدار آب کم طبخ شده و آب حاصل از پخت نیز مصرف شود.

ویتامین B2 (ریبوفلاوین): این ویتامین نیز محلول در آب است و در متابولیسم کربوهیدراتها، اسیدهای آمینه و چربی ها نقش دارد. ویتامین B2ّآآئتسننمن نسبت به حرارت، اکسیداسیون و اسید مقاوم است ولی در محیطهای قلیایی و نور از بین می رود. به عنوان مثال افزودن جوش شیرین به غذای برای پخت گوشت، سبزی ها یا حبوبات موجب تخریب ویتامین B2 می گردد. نوع و بسته بندی شیر و ماست به دلیل نفوذ نور در تخریب ویتامین B2 خیلی موثر است. همچنین پخت حبوبات و دور ریختن آب آنها باعث اتلاف این ویتامین می گردد. بهترین منبع ویتامین B2 لبنیات، انواع گوشت بدون چربی، تخم مرغ و سبزی های برگی سبز می باشند. در دوران بارداری و شیردهی نیاز به این ویتامین نیز افزایش می یابد. کمبود این ویتامین در اثر کمبود ثانویه سایر ویتامینها ناشی می شود به همین دلیل متخصص تغذیه ، دریافت کافی این ویتامین را شاخصی برای وضعیت تغذیه مناسب می داند. بارزترین علائم کمبود این ویتامین زخم گوشه لبها، ترک خوردگی لب ها، زخم داخل دهان و زبان، و تورم بزرگی زبان می باشد. مصرف مولتی ویتامین برای کمبود ویتامین B2 خیلی بهتر از ویتامین B2 به تنهایی می باشد.

ویتامین B3 (نیاسین): نیاسین مانند بقیه ویتامین های این گروه محلول در آب بوده و کارکرد اصلی آن در آزاد شدن انرژی از کربوهیدراتها، چربی ها و پروتئینها می باشد. در سلامت پوست، لایه مخاطی مجاری بدن، سیستم عصبی و گوارشی نیز نقش موثر دارد. این ویتامین ثبات خوبی داشته و نسبت به نور، گرما و محیطهای اسیدی و قلیایی مقاوم است. از منابع عمده این ویتامین گوشت بدون چربی، ماکیان، ماهی، بادام زمینی و مخمر می باشد. کمبود این ویتامین به دلیل مصرف نامناسب غذا به ویژه غذاهای کم پروتیین، بیماری سوء جذب و مصرف زیاد الکل به وجود می آید. علائم آن در مراحل اولیه شامل ضعف عضلانی، بی اشتهایی، تغییر رنگ پوستی، سوء هاضمه، التهاب و دردناک شدن زبان است و در مراحل پیشرفته با التهاب پوستی، آشفتگی ذهنی(جنون) و اسهال همراه است که به آن پلاگر گفته می شود.

/ 0 نظر / 5 بازدید