دست نوشته ها

اجتماع امروز و مدیریت نوین

دانستنیهای همگانی تغذیه 9
ساعت ۱۱:۱٤ ‎ق.ظ روز ۳ اسفند ۱۳۸۸  

ریز مغذی هایی که در خون سازی نقش موثر دارند:

دسته ای از ویتامین ها و موارد معدنی در ساخت و حفظ سلامت سلولهای خونی موثرند که از آن جمله می توان به این موارد اشاره کرد : اسید فولیک (فولاسین)، ویتامین B12 ( موبال آمین)،ویتامین K و آهن

 اسید فولیک (فولاسین): اسید فولیک جزء گروه ویتامین های گروه B و محلول در آب است. این ویتامین در ساخت و تکامل گلبولهای قرمز و سفید خون در مغز استخوان نقش موثر دارد. علاوه بر نقش اساسی آن در خون سازی، برای روند طبیعی تقسیم سلول و ساخت لوله عصبی در جنین نیز بسیار ضروری است به همین دلیل دریافت کافی اسید فولیک به ویژه در ماههای اولیه بارداری ( مخصوصا ماه اول بارداری) از اهمیت خاصی برخوردار است.


کمبود دریافت آن در دوران بارداری باعث ایجاد اختلال و نارسایی در شکل گیری طبیعی سیستم اعصاب مرکزی جنین می شود با این وجود اسید فولیک تنها ماده مغذی است که در ابتدای دوران بارداری نیاز به آن 50% افزایش می یابد. از آنجا که بسیاری از خانم های از بارداری خود در ماه اول بی اصلاع هستند و این دقیقا همان زمانی است که بیشترین نیاز به اسید فولیک وجود دارد، ضروری است که زنان از وضعیت خوب دریافت این ماده مغذی قبل از بارداری اطمینان داشته باشند. (از مصرف مواد غذایی حاوی اسید فولیک یا مکمل روزانه مولتی ویتامین) در کمبود این ویتامین مانند ویتامین B6 احنمال تجمع چربی در رگها و ایجاد گرفتگی و سختی در سرخرگها (آترواسکلروز) افزایش می یابد. در برخی از سالمندان که در معرض این نوع خطر هستند مکمل های اسید فولیک استفاده می شود. در اثر دریافت نا کافی اسید فولیک نوعی کم خونی به نام مگابلاستیک ایجاد می شود.

توصیه های تغذیه ای برای دریافت اسید فولیک: مقدار توصیه شده اسید فولیک برای زنان و مردان 400 میکروگرم در روز است که در زمان بارداری به 600 میکروگرم افزایش می یابد. بسیاری از متخصصین برای اطمینان از دریافت کافی این ویتامین، مصرف مکمل های آن از اول بارداری تجویز می شود. در عمل پخت و در غذاهای آماده فرآِیند شده، قرار دادن در معرض هوا و تابش نور درصد قابل توجهی از این ویتامین از بین می رود. منابع خوب اسید فولیک شامل جگر، لوبیا، باقلا، سبزی های برگی سبز تیره ( مثل جعفری گیشنیز و  اسفناج) کاهو، کلم بروکلی، گوشت بدون چربی گوساله، سیب زمینی، جوانه گندم و آب پرتقال تازه می باشد. با رعایت رژیم غذایی مناسب اطمینان از جذب کافی این ویتامین حاصل می شود البته در بسیاری از کشورهای دنیا به طور عمده به دلیل عدم مصرف کافی سبزی های تازه، کمبود اسید فولیک در میان زنان و دختران شایع است که در شرایط خاص مثل بارداری دریافت مکملهای دارویی این ویتامین توصیه می شود.

ویتامین B12: این ویتامین برای عملکرد طبیعی تمام سلول های بدن به ویژه سلول های دستگاه گوارش، مغز استخوان و بافت عصبی ضروری است. ویتامین B12 در تامین سلامت پوشش فیبرهای عصبی نقش موثر دارد. چنانچه این پوشش یا غلاف تخریب شود، هدایت پیام های عصبی دچار اختلال شده و مشکلات عصبی ایجاد می گردد. ویتامین B12 به همراه اسید فولیک در پیشگیری از گرفتگی رگ های قلب و بروز سکته مغزی و قلبی نقش موثری دارد.این تنها ویتامین محلول در آب است که دارای ذخیره طولانی مدت (تا چندین سال) در کبد می باشد. به همین دلیل در صورت قطع دریافت این ویتامین کمبود آن در زمان بسیار طولانی بروز می کند. کمبود این ویتامین باعث کمبود اسید فولیک نیز می گردد. شایع ترین علت کمبود ویتامین B12 اختلال در جذب آن است، در افراد درگیر با این مشکل باید از این لحاظ مورد بررسی دقیق قرار گیرند.

توصیه های تغذیه ای برای دریافت ویتامین B12 : این ویتامین با مصرف کافی منابع حیوانی تامین می شود. درصد قابل توجهی از این ویتامین در  محیطهای اسیدی، قلیایی و یا تحت اثر تابش نور خورشید از بین می رودو تاحدودی نسبت به فرآیند پخت غذا مقاوم است. بهترین منابع این ویتامین جگر، قلوه، شیر، تخم مرغ، ماهی، پنیر و گوشت بدون چربی است. با توجه به اینکه منابع اصلی این ویتامین حیوانی است توصیه می شود افرادی که گیاه خواری می کنند (تحت رژیم گیاه خواری هستند) و از هیچ ماده غذایی حیوانی استفاده نمی کنند، حتما مکمل این ویتامین را دریافت کنند.


کلمات کلیدی: عمومی ،خانواده ،سلامتی