دست نوشته ها

اجتماع امروز و مدیریت نوین

دانستنیهای همگانی تغذیه 8
ساعت ٢:٤٩ ‎ب.ظ روز ٢٥ بهمن ۱۳۸۸  

ویتامین B6 (پیریدوکسین): ویتامین B6 به طور اختصاصی در متابولیسم اسید آمینه و پروتیین ها نقس دارد. در شرایط کمبود این ویتامین ساخت و ساز بسیاری از اسید آمینه ها و در نتیجه تولید پروتیین های گوناگون در بدن دچار اختلال می گردد. ویتامین B6 برای ساخت پروتیین هموگلوبین( ترکیب اصلی موجود در گلبول های قرمز خون) ضروری است. به همین دلیل در کمبود آن علائم کم خونی نیز بروز می کند. این ویتامین در متابولیسم اسیدهای چرب ضروری، شکستن گیلوژن ( ذخیره انرژی به صورت کربوهیدرات در عضله و کبد) و تنظیم خون نیز تاثیر دارد. ویتامین B6 به ساخت ترکیبات مهمی در بدن مثل سروتونین، دوپامین و آدرنالین در بدن کمک می کند به همین دلیل کمبود آن باعث اختلالات عصبی، افسردگی، سردرد، گیجی، بی خوابی،گرفتگی ناگهانی عضلات و تشنج می گردد.


 انجماد و تابش نور باعث از بین رفتن درصدی از ویتامین می گردد. منابع خوب این ویتامین شامل جوانه گندم، جگر، دل و قلوه، ماکیان، دانه کامل غلات، حبوبات و سیب زمینی است. میزان نیاز روزانه 3/1 میلیگرم و در دوران بارداری و شیردهی این نیاز اندکی افزایش می یابد. در صورت داشتن رژیم غذایی مناسب و متنوع کمبود این ویتامین پیش نمی آید. اغلب کمبود این ویتامین در افرادی که دچار سوء تغذیه هستند بروز می کند. علائم کمبود این ویتامین شامل التهاب و تورم زبان، بروز زخم گوشه لب، تغییرات غیر طبیعی در پوست، کم خونی، کاهش تولید آنتی بادی و اختلال در الگوی امواج مغزی می باشد.

در افراد الکلی نشانه کمبود ویتامین B6 تشدید می گردد زیرا مصرف الکل جذب ویتامین B6 را کاهش می دهد.

یکی از مصارف دارویی این ویتامین اثر ضد تهوع آن است که به طور معمول برای زنان باردار به جهت درمان تهوع صبحگاهی استفاده می شود. در خانم هایی که از قرص ضد بارداری استفاده می کنند استفاده مکمل این ویتامین توصیه می شود. برای بیماری های سل و صرع هم دریافت مکمل پیریدوکسین تجویز می گردد. همچنین مکمل این ویتامین پیش از شروع قاعدگی ماهیانه در خانم ها تا حد زیادی به تخفیف نشانه های نامطلوب قاعدگی کمک می کند.

ید : ید یکی از مواد معدنی کم مقدار است که تامین کافی آن برای بدن در مقدار کم حیاتی است. این ماده معدنی برای تنظیم و متابولیسم انرژی در بدن ضروری است. ید در ساختمان هرمون غده تیروئید (تیروکسین) به کار می رود. به همین دلیل وجود آن برای عملکرد طبیعی تیرویید لازم است. تیروکسین انرژی و درجه حرارت بدن را تنظیم می کند و در تولید مثل و رشد و نمو نقش اساسی دارد. کمبود این ویتامین سبب تغییر شکل و بزرگ شدن غده تیرویید در جلوی گردن می شود که به آن گواتر می گویند. در کودکان کمبود ید سبب تاخیر در رشد و کاهش قدرت یادگیری و بهره هوشی می شود. در واقع شایع ترین علت قابل پیشگیری عقب افتادگی ذهنی در دنیا مربوط به کمبود ید است. در زنان باردار هم کمبود این ماده معدنی باعث تولد نوزادان غیرطبیعی و عقب افتاده می شود.

توصیه های تغذیه ای برای دریافت ید: غذاهای دریایی مانند صدف، خرچنگ، ساردین و سایر آبزیان آب های شور از غنی ترین منابع ید محسوب می شود. مقدار ید در منابع غذایی حیوانی مثل فراورده های لبنی، تخم مرغ و انواع گوشت، به میزان ید اضافه شده در خوراک دام و طیور بستگی دارد. در کشور ما برای دریافت کافی ید، این ماده به نمک مصرفی افزوده شده که با استفاده از این نوع نمک می توان نیاز بدن را تامین نمود. بنا به توصیه متخصصین تغذیه همه مردم باید در حد اعتدال از نمک ید دار استفاده کنند. از آنجا که ید اضافه شده به این نمکها در برابر نور و حرارت از بین می رود باید در ظروف دربسته تیره رنگ و در جای خنک نگهداری شود و همچنین در سر سفره (نه در هنگام طبخ) به غذا اضافه شود. بعضی از مواد غذایی مانند کلم و شلغم خام دارای ترکیباتی هستند که با ید موجود در مواد غذایی ترکیب شده و جذب روده ای آن را کاهش می دهد که مصرف بیش از اندازه و خام آنها می تواند باعث اختلال در جذب ید گردد. فرآیند پخت تا حدود زیادی می تواند سبب غیر فعال شدن این ترکیبات گردد.


کلمات کلیدی: عمومی ،خانواده ،سلامتی